ETHICSCHOOL
Water of goud?

Heb je dorst? Draai de kraan open en drink tot je verzadigd bent. Maar zo werkt het niet overal op aarde. Volgens het laatste rapport over de Millenniumdoelen van de Verenigde Naties had in 2015 9% van de wereldbevolking geen toegang tot schoon drinkwater, terwijl 2,4 miljard mensen geen deugdelijk sanitair gebruikten. In sommige gebieden vallen er zelfs doden in de strijd over de keuze: water of goud? Sommige mijnbouwbedrijven en zelfstandige mijnwerkers hebben decennialang kwik en andere giftige chemicaliën gebruikt om goud en andere kostbare grondstoffen te winnen. Het afval vervuilt het water waar boeren en andere omwonenden hun dorst mee moeten lessen. In enkele gevallen zijn de tegenstellingen zo verhard dat men elkaar alleen nog achter de barricaden treft of in de rechtbank. Het is een vicieuze cirkel waarin men zich na elke ronde dieper ingraaft en alleen nog overlegt met gelijkgestemden: multinationale mijnbouwbedrijven spreken met overheden en organisaties van de verenigde naties en beloven plechtig zich aan morele gedragscodes te houden. En lokale kleine boeren praten met milieu- en mensenrechtenorganisaties die hun belangen in media en rechtszaken verdedigen.

Lichtpuntjes zijn er wel. Beide partijen kloppen aan bij kerken: landbouwers in Latijns-Amerika hebben steun gezocht en gekregen bij hun lokale parochie, die ook dialoogtafels opzette, tot het doodbloedde op tegenwerking vanuit de hiërarchie. Recenter verzochten directeuren van mijnbouwbedrijven de Paus en andere kerkleiders om te bemiddelen. Dit heeft al tot drie internationale conferenties geleid. Maar ook de zegen van de Paus heeft het water nog niet schoon gemaakt.

Wetenschappers uit alle delen van de wereld werken wel aan nieuwe technieken waarmee op termijn het afvalwater van mijnbouw gezuiverd kan worden. Gifstoffen zoals kwik, fluoride en arseen die nu nog nauwelijks te verwijderen zijn, kunnen er in de toekomst uitgefilterd worden. Nu lukt het al in een bekerglas, en hele stad te drinken geven zal nog enkele decennia duren, en heel wat kosten.

Veel mensen werken dus aan hun eigen oplossing van de tegenstelling tussen water of goud, maar vooral langs elkaar heen. In mijn droom komt er een nieuwe dynamiek tot stand als onafhankelijke onderzoekers waterzuiveringsprojecten opzetten in overleg met alle belanghebbenden, op het neutrale terrein van kerken en andere levensbeschouwelijke organisaties. Zodat iedereen duurzaam toegang krijgt tot de vruchten van de aarde: water én goud.

Ineke Malsch – bijdrage aan barmhartigheidsviering ‘geef dorstigen te drinken’ op 22-5-2016 in de Aloysiuskerk te Utrecht – dit artikel is gebaseerd op de factsheet “nanotechnology can help solve conflicts over mining” van het project www.nmpdela.eu en een hoofdstuk in een boek waaraan ik schrijf over duurzame technologieontwikkeling: “Future Technologies We Want”. In het kader van het platform BALEWARE (Bridging Africa, Latin America and Europe in Water and Renewable Energy) www.baleware.org kunnen we proberen het idee in praktijk te brengen. 

Dialoog over nanotechnologie
nanorechtenvrede: Youtube usermovies
Youtube usermovies

Meld u aan voor de EthicSchool nieuwsbrief (Engels)